##
## Script name: Bourciez MCA analisi azaldua
##
## Purpose of script: MCA analisia egitea eta horren osagaiak nabarmentzea
##
## Author: Juan
##
## Date Created: 2019-05-16     
##
## Email: juan.abasolo@ehu.eus
##
##
## Notes:
##   
##
## load up the packages we will need:  (uncomment as required)

require(tidyverse)
## Loading required package: tidyverse
## Registered S3 methods overwritten by 'ggplot2':
##   method         from 
##   [.quosures     rlang
##   c.quosures     rlang
##   print.quosures rlang
## ── Attaching packages ────────────────────────────────────────────────────────────────────────── tidyverse 1.2.1 ──
## ✔ ggplot2 3.1.1     ✔ purrr   0.3.2
## ✔ tibble  2.1.1     ✔ dplyr   0.8.1
## ✔ tidyr   0.8.3     ✔ stringr 1.4.0
## ✔ readr   1.3.1     ✔ forcats 0.4.0
## ── Conflicts ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────── tidyverse_conflicts() ──
## ✖ dplyr::filter() masks stats::filter()
## ✖ dplyr::lag()    masks stats::lag()
require(data.table)
## Loading required package: data.table
## 
## Attaching package: 'data.table'
## The following objects are masked from 'package:dplyr':
## 
##     between, first, last
## The following object is masked from 'package:purrr':
## 
##     transpose
require(factoextra)
## Loading required package: factoextra
## Welcome! Related Books: `Practical Guide To Cluster Analysis in R` at https://goo.gl/13EFCZ
require(FactoMineR)
## Loading required package: FactoMineR
require(plot3D)
## Loading required package: plot3D
require(scales)
## Loading required package: scales
## 
## Attaching package: 'scales'
## The following object is masked from 'package:purrr':
## 
##     discard
## The following object is masked from 'package:readr':
## 
##     col_factor
require(stringr)
require(scatterplot3d)
## Loading required package: scatterplot3d
## Mapetarako
require(rgdal)
## Loading required package: rgdal
## Loading required package: sp
## rgdal: version: 1.4-3, (SVN revision 828)
##  Geospatial Data Abstraction Library extensions to R successfully loaded
##  Loaded GDAL runtime: GDAL 2.2.3, released 2017/11/20
##  Path to GDAL shared files: /usr/share/gdal/2.2
##  GDAL binary built with GEOS: TRUE 
##  Loaded PROJ.4 runtime: Rel. 4.9.3, 15 August 2016, [PJ_VERSION: 493]
##  Path to PROJ.4 shared files: (autodetected)
##  Linking to sp version: 1.3-1
require(sp)

# source('')       # loads up all the packages we need
## Datuak sartu
dtk.brcz <- read.table('data/raw/bourciez-taulazabalduan-b.csv', sep = ',', header = T)
names(dtk.brcz) <- read.table('data/raw/bourciez-taulazabalduan-b.csv', sep = ',', stringsAsFactors = F)[1,]
row.names(dtk.brcz) <- dtk.brcz[,1] 
dtk.brcz <- dtk.brcz[,-1]
# NA gehiegi daukaz Hendaiak
dtk.brcz <- dtk.brcz[-which(row.names(dtk.brcz)=="Hendaia"),]


names(dtk.brcz)
##   [1] "-e + a"                                            
##   [2] "-o + a"                                            
##   [3] "'Bigarren graduko leku aditzondoa"                 
##   [4] "'Gainean' postposizioa"                            
##   [5] "\"Anitz\" zenbatzaile zehaztugabea"                
##   [6] "\"arrautza” hitzaren bilakaera"                    
##   [7] "\"Aski\" adberbioa"                                
##   [8] "\"Bat ere\" zenbatzaile zehaztugabea"              
##   [9] "\"Car” antolatzailea"                              
##  [10] "\"Inor\" izenordain zehaztugabea"                  
##  [11] "\"X-ren burua\" bihurkaria"                        
##  [12] "\"Zer\" izenordain galdetzailea"                   
##  [13] "“-rh- / -h-” aldaketa “eraztun” hitzean"           
##  [14] "“(s, z, x) > (ts, tz, tx) / (n, l, r) __” araua"   
##  [15] "“anaia” hitzaren bilakaera"                        
##  [16] "“Arazi” aditzaren erabilera"                       
##  [17] "“au > ai” aldaketa “auzo” hitzean"                 
##  [18] "“bait-“ partikularen aldaerak"                     
##  [19] "“baizik” hitzaren aldaerak"                        
##  [20] "“bardin / berdin” aldaerak"                        
##  [21] "“e- > -i” aldaketa “igorri” aditzean"              
##  [22] "“e-a > a-a” asimilazioa “zapata” hitzean"          
##  [23] "“ez + (b-, d-, g-)” arau fonologikoaren gauzatzea" 
##  [24] "“ez + z-” arau fonologikoaren gauzatzea"           
##  [25] "“leiho” hitzaren bilakaera"                        
##  [26] "“mahai” hitzaren aldaerak"                         
##  [27] "“Même” antolatzailea"                              
##  [28] "“mut(h)il / mithil” alderak"                       
##  [29] "“o + n > un” arau fonologikoa"                     
##  [30] "“Plus” aditzondoa"                                 
##  [31] "“Très” aditzondoa"                                 
##  [32] "“zein” partikularen aldaerak"                      
##  [33] "(p, t, k) > (b, d, g) / (n, l, r) __ araua 'zango'"
##  [34] "[kh] soinua “ekarri” hitzean"                      
##  [35] "[th] soinua “maitatu” hitzean"                     
##  [36] "[ü] soinua “guti” hitzean"                         
##  [37] "/h/ fonemaren agerrera “hosto” hitzean"            
##  [38] "Ablatiboaren kasu-marka"                           
##  [39] "Aditz aspektua [+ burutua]"                        
##  [40] "Aditz aspektua [+ etorkizuna]"                     
##  [41] "aditz trinkoak (emaidazu)"                         
##  [42] "aditz trinkoak (zatozte)"                          
##  [43] "aditz trinkoak (zegoelarik)"                       
##  [44] "Adjektiboak (gradu superlatiboa)"                  
##  [45] "Adlatibo bukatuzkoa kasu-marka aditz-izenekin"     
##  [46] "Adlatibo bukatuzkoaren pluraleko marka"            
##  [47] "Adlatibo bukatuzkoaren singularreko  marka"        
##  [48] "aimer"                                             
##  [49] "aîné"                                              
##  [50] "Alokutiboaren erabilera deskribapenetan"           
##  [51] "X51"                                               
##  [52] "Amaierako “–n” hotsaren galtzea “orain” hitzean"   
##  [53] "âne"                                               
##  [54] "appeler"                                           
##  [55] "apporter"                                          
##  [56] "après"                                             
##  [57] "argent"                                            
##  [58] "arroser"                                           
##  [59] "Atributuaren marka"                                
##  [60] "aujourdhui"                                        
##  [61] "Aurkaritzako juntagailuak balio murriztailearekin" 
##  [62] "avant"                                             
##  [63] "baiser"                                            
##  [64] "Baldintzazko perpausak"                            
##  [65] "Balitz [izan, + alegiazkoa, - ahal, hura]"         
##  [66] "Bigarren graduko erakuslea"                        
##  [67] "Bigarren graduko posesiboa"                        
##  [68] "boeuf"                                             
##  [69] "boire"                                             
##  [70] "bois"                                              
##  [71] "Bokalarteko “-g-”ren aldaketak “sagar” hitzean"    
##  [72] "Bokalarteko “-l- / -r-” txandaketa"                
##  [73] "Bokalarteko “-r-” hotsaren galtzea"                
##  [74] "bon"                                               
##  [75] "bras"                                              
##  [76] "bruit"                                             
##  [77] "canard"                                            
##  [78] "champs"                                            
##  [79] "chanter"                                           
##  [80] "chasse"                                            
##  [81] "chauffer"                                          
##  [82] "chemin"                                            
##  [83] "chien"                                             
##  [84] "chou"                                              
##  [85] "ciel"                                              
##  [86] "coq"                                               
##  [87] "cou"                                               
##  [88] "coupable"                                          
##  [89] "croire"                                            
##  [90] "Datibo pluraleko marka gramatikala"                
##  [91] "Denborazko perpausak"                              
##  [92] "dépenser"                                          
##  [93] "dernier"                                           
##  [94] "Dezadan [ezan, +orain, -ahal, nik-hura]"           
##  [95] "Diezaiola [edun, +agintera, hark-hari-hura]"       
##  [96] "Diot [edun, +orain, -ahal, nik-hari-hura]"         
##  [97] "Diru: UKAN ETA ZENBAKAITZAREN KONBINAKETA"         
##  [98] "Dituzte [edun, + orain, -ahal, haiek-haiek]"       
##  [99] "doigt"                                             
## [100] "domestique"                                        
## [101] "dormir"                                            
## [102] "Edutezko genitiboaren kasu-marka"                  
## [103] "égal"                                              
## [104] "Emendiozko juntagailuekin juntagaien kasu-marka"   
## [105] "enfin"                                             
## [106] "envoyer"                                           
## [107] "Erlatibozko perpausak (erref. pertsona izanik)"    
## [108] "Erlatibozko perpausak (erreferentzia lekua izanik)"
## [109] "escabeau"                                          
## [110] "étoile"                                            
## [111] "faim"                                              
## [112] "femme"                                             
## [113] "fenêtre"                                           
## [114] "feu"                                               
## [115] "feuille"                                           
## [116] "fleurs"                                            
## [117] "fou"                                               
## [118] "froid"                                             
## [119] "fromage"                                           
## [120] "fruit"                                             
## [121] "Galderazko perpausak"                              
## [122] "Gara [izan, + orain, - ahal, gu]"                  
## [123] "garder"                                            
## [124] "Gasna: ZENBAKARRI ETA ZENBAKAITZEN KOORDINAZIOA"   
## [125] "gens"                                              
## [126] "Haiz [izan, + orain, - ahal, hi]"                  
## [127] "Haizate [izan, + orain, + ahal, hi]i"              
## [128] "hardes"                                            
## [129] "Helburuzko perpausak"                              
## [130] "heureux"                                           
## [131] "hier"                                              
## [132] "Hirugarren graduko erakusle plurala"               
## [133] "Hirugarren graduko posesibo bihurkaria"            
## [134] "Hirugarren graduko posesiboa"                      
## [135] "homme"                                             
## [136] "ici"                                               
## [137] "Iezaiozue [edun, +agintera, zuek-hari-hura]"       
## [138] "Instrumentalaren kasu-marka"                       
## [139] "izan / ukan + objektuaren marka"                   
## [140] "jambe"                                             
## [141] "jardin"                                            
## [142] "jeune"                                             
## [143] "joie"                                              
## [144] "jolie"                                             
## [145] "jurant"                                            
## [146] "Kartiel: OBJEKTUAREN ESPEZIFIKOTASUNA"             
## [147] "Kausazko perpausak"                                
## [148] "Komunztadura objektu pluralarekin"                 
## [149] "lande"                                             
## [150] "larme"                                             
## [151] "légèrement"                                        
## [152] "Lehen graduko leku aditzondoa"                     
## [153] "Lehen graduko posesiboa"                           
## [154] "lever (se)"                                        
## [155] "lit"                                               
## [156] "loin"                                              
## [157] "lune"                                              
## [158] "maintenant"                                        
## [159] "maître"                                            
## [160] "malheureux"                                        
## [161] "manger"                                            
## [162] "méchant"                                           
## [163] "mettre"                                            
## [164] "mois"                                              
## [165] "Nadin [edin, + orain, - ahal, ni]"                 
## [166] "Nagusi: IZAN PREDIKAZIO TESTUINGURUETAN"           
## [167] "naître"                                            
## [168] "nappe"                                             
## [169] "Nazazuen [ezan, + orain, -ahal, zuek-ni]"          
## [170] "neufs"                                             
## [171] "Nintzen [izan, + iragan, - ahal, ni]"              
## [172] "nuit"                                              
## [173] "obeir"                                             
## [174] "objektu generikoaren agerpena"                     
## [175] "œil"                                               
## [176] "oeuf"                                              
## [177] "oiseau"                                            
## [178] "Osagarri zuzenaren kasu-marka"                     
## [179] "Osagarrizko perpausak"                             
## [180] "ouvrir"                                            
## [181] "p-/b- fonemen distribuzioa “barkatu” hitzean"      
## [182] "paraître"                                          
## [183] "pardonner"                                         
## [184] "partager"                                          
## [185] "partie"                                            
## [186] "Partitiboaren kasu-marka"                          
## [187] "Partizipioaren marka (-a / -rik)"                  
## [188] "pauvre"                                            
## [189] "péché"                                             
## [190] "pied"                                              
## [191] "pommier"                                           
## [192] "porc"                                              
## [193] "pourrir"                                           
## [194] "poussière"                                         
## [195] "prendre"                                           
## [196] "prodigue"                                          
## [197] "punir"                                             
## [198] "quitter"                                           
## [199] "raisin"                                            
## [200] "rasembler"                                         
## [201] "regarder"                                          
## [202] "réjouir (se)"                                      
## [203] "répondre"                                          
## [204] "reproche"                                          
## [205] "retrouver"                                         
## [206] "rivière"                                           
## [207] "s´en aller"                                        
## [208] "savoir"                                            
## [209] "soir"                                              
## [210] "soulier"                                           
## [211] "Soziatiboaren kasu-marka"                          
## [212] "sueur"                                             
## [213] "table"                                             
## [214] "temps"                                             
## [215] "tendre"                                            
## [216] "tiroir"                                            
## [217] "Toka (“hi” gizona) + -n"                           
## [218] "tomber"                                            
## [219] "tôt"                                               
## [220] "traîner"                                           
## [221] "traiter"                                           
## [222] "traverser"                                         
## [223] "trouver"                                           
## [224] "tuer"                                              
## [225] "Uste: USTE-REN MENDEKO PERPAUSAREN IZAERA"         
## [226] "utzi + aditz-izenaren kasu-marka"                  
## [227] "veau"                                              
## [228] "vendre"                                            
## [229] "venir"                                             
## [230] "ventre"                                            
## [231] "veste"                                             
## [232] "vide"                                              
## [233] "vin"                                               
## [234] "vite"                                              
## [235] "vivre"                                             
## [236] "voisin"                                            
## [237] "voler"                                             
## [238] "Zarete [izan, + orain, - ahal, zuek]"              
## [239] "Zeharkako perpausak"                               
## [240] "Zenbatzaile orokorrak"                             
## [241] "Zien [edun, +iragan, -ahal, hark-haiei-hura]"      
## [242] "Zion [edun, +iragan, -ahal, hark-hari-hura]"       
## [243] "Zituen [edun, + orain, -ahal, hark-haiek]"         
## [244] "Zizkion [edun, +iragan, -ahal, hark-hari-haiek]"   
## [245] "Zukeen [edun, + iragan, + ahal, hark-hura]"        
## [246] "location"                                          
## [247] "lat"                                               
## [248] "lon"
## Datuen hasiera eta amaiera erakutsi
knitr::kable(rbind(head(dtk.brcz), tail(dtk.brcz)), 
             caption = 'Datuen hasiera eta amaiera')
Datuen hasiera eta amaiera
-e + a -o + a ’Bigarren graduko leku aditzondoa ‘Gainean’ postposizioa “Anitz” zenbatzaile zehaztugabea “arrautza” hitzaren bilakaera “Aski” adberbioa “Bat ere” zenbatzaile zehaztugabea “Car” antolatzailea “Inor” izenordain zehaztugabea “X-ren burua” bihurkaria “Zer” izenordain galdetzailea “-rh- / -h-” aldaketa “eraztun” hitzean “(s, z, x) > (ts, tz, tx) / (n, l, r) __” araua “anaia” hitzaren bilakaera “Arazi” aditzaren erabilera “au > ai” aldaketa “auzo” hitzean “bait-“ partikularen aldaerak “baizik” hitzaren aldaerak “bardin / berdin” aldaerak “e- > -i” aldaketa “igorri” aditzean “e-a > a-a” asimilazioa “zapata” hitzean “ez + (b-, d-, g-)” arau fonologikoaren gauzatzea “ez + z-” arau fonologikoaren gauzatzea “leiho” hitzaren bilakaera “mahai” hitzaren aldaerak “Même” antolatzailea “mut(h)il / mithil” alderak “o + n > un” arau fonologikoa “Plus” aditzondoa “Très” aditzondoa “zein” partikularen aldaerak (p, t, k) > (b, d, g) / (n, l, r) __ araua ‘zango’ [kh] soinua “ekarri” hitzean [th] soinua “maitatu” hitzean [ü] soinua “guti” hitzean /h/ fonemaren agerrera “hosto” hitzean Ablatiboaren kasu-marka Aditz aspektua [+ burutua] Aditz aspektua [+ etorkizuna] aditz trinkoak (emaidazu) aditz trinkoak (zatozte) aditz trinkoak (zegoelarik) Adjektiboak (gradu superlatiboa) Adlatibo bukatuzkoa kasu-marka aditz-izenekin Adlatibo bukatuzkoaren pluraleko marka Adlatibo bukatuzkoaren singularreko marka aimer aîné Alokutiboaren erabilera deskribapenetan X51 Amaierako “–n” hotsaren galtzea “orain” hitzean âne appeler apporter après argent arroser Atributuaren marka aujourdhui Aurkaritzako juntagailuak balio murriztailearekin avant baiser Baldintzazko perpausak Balitz [izan, + alegiazkoa, - ahal, hura] Bigarren graduko erakuslea Bigarren graduko posesiboa boeuf boire bois Bokalarteko “-g-”ren aldaketak “sagar” hitzean Bokalarteko “-l- / -r-” txandaketa Bokalarteko “-r-” hotsaren galtzea bon bras bruit canard champs chanter chasse chauffer chemin chien chou ciel coq cou coupable croire Datibo pluraleko marka gramatikala Denborazko perpausak dépenser dernier Dezadan [ezan, +orain, -ahal, nik-hura] Diezaiola [edun, +agintera, hark-hari-hura] Diot [edun, +orain, -ahal, nik-hari-hura] Diru: UKAN ETA ZENBAKAITZAREN KONBINAKETA Dituzte [edun, + orain, -ahal, haiek-haiek] doigt domestique dormir Edutezko genitiboaren kasu-marka égal Emendiozko juntagailuekin juntagaien kasu-marka enfin envoyer Erlatibozko perpausak (erref. pertsona izanik) Erlatibozko perpausak (erreferentzia lekua izanik) escabeau étoile faim femme fenêtre feu feuille fleurs fou froid fromage fruit Galderazko perpausak Gara [izan, + orain, - ahal, gu] garder Gasna: ZENBAKARRI ETA ZENBAKAITZEN KOORDINAZIOA gens Haiz [izan, + orain, - ahal, hi] Haizate [izan, + orain, + ahal, hi]i hardes Helburuzko perpausak heureux hier Hirugarren graduko erakusle plurala Hirugarren graduko posesibo bihurkaria Hirugarren graduko posesiboa homme ici Iezaiozue [edun, +agintera, zuek-hari-hura] Instrumentalaren kasu-marka izan / ukan + objektuaren marka jambe jardin jeune joie jolie jurant Kartiel: OBJEKTUAREN ESPEZIFIKOTASUNA Kausazko perpausak Komunztadura objektu pluralarekin lande larme légèrement Lehen graduko leku aditzondoa Lehen graduko posesiboa lever (se) lit loin lune maintenant maître malheureux manger méchant mettre mois Nadin [edin, + orain, - ahal, ni] Nagusi: IZAN PREDIKAZIO TESTUINGURUETAN naître nappe Nazazuen [ezan, + orain, -ahal, zuek-ni] neufs Nintzen [izan, + iragan, - ahal, ni] nuit obeir objektu generikoaren agerpena œil oeuf oiseau Osagarri zuzenaren kasu-marka Osagarrizko perpausak ouvrir p-/b- fonemen distribuzioa “barkatu” hitzean paraître pardonner partager partie Partitiboaren kasu-marka Partizipioaren marka (-a / -rik) pauvre péché pied pommier porc pourrir poussière prendre prodigue punir quitter raisin rasembler regarder réjouir (se) répondre reproche retrouver rivière s´en aller savoir soir soulier Soziatiboaren kasu-marka sueur table temps tendre tiroir Toka (“hi” gizona) + -n tomber tôt traîner traiter traverser trouver tuer Uste: USTE-REN MENDEKO PERPAUSAREN IZAERA utzi + aditz-izenaren kasu-marka veau vendre venir ventre veste vide vin vite vivre voisin voler Zarete [izan, + orain, - ahal, zuek] Zeharkako perpausak Zenbatzaile orokorrak Zien [edun, +iragan, -ahal, hark-haiei-hura] Zion [edun, +iragan, -ahal, hark-hari-hura] Zituen [edun, + orain, -ahal, hark-haiek] Zizkion [edun, +iragan, -ahal, hark-hari-haiek] Zukeen [edun, + iragan, + ahal, hark-hura] location lat lon
Ahatsa-Altzieta-Bazkazane -ia -uak hara -aren gainean anhitz arroltze aski gehiago NA nehor bere burua zer erhaztun z- anaia jarraazi auzo bait- baizik berdin igorri zapata -zt- etz- NA mahain berean NA NA gehiago biziki zoin zango ekharri maitatu NA Ø -tik -tu izain eman (d)ezadazu zaurte NA gaztenak -ra bestelakoak bestelakoak maitatu gehien zuka NA NA asto deitu ekarri buruan dihuru ihinztatu Ø egun ez… baizik aitzin pot ba- baliz hau zure idi edan oihan sahar(tze) zeru suik NA beso harrabots ahate landa kantu egin ihizi berotu bide xak(h)ur aza zeru oilar lepo hobendun ezagutu -er NA despendiatu hondar dezan dezakon/la dakot +Mugatua dituzte eri sehi lo egin aitaren berdin biak markarekin azkenean igorri zoinek bait- non… bait- eskabel izar gose emazte NA su hosto lili ehotu hotz gasna frutu -a gituk zaindu -Mugatua zerbitzari hiz izanen pilda non… bait- urus/uros atzo NA haren bere gizon hemen akozue -z - mugatua zango baratz gazte kontent pollit juratu -Mugatua zeren (eta) -n singularra larre negar ahinki hemen ene jeiki ohe urrun argizaitia NA nagusi malurus jan gaizto ezarri hilabete nain -Mugatua sortu tafaila nezazula berri izan nuzu ats egin Det. zehatzg. begi arrautza xori -en -tzera -n ideki barkhatu agertu barkatu partitu parte -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo xerri usteldu errauts hartu prodigo punitu kitatu mahats bildu so egin alegeratu erresponditu erreprotxu egin atzeman erreka joan jakin ats zapata -ekin izerdi mahai ordu zabaldu tireta -k rekin erori goitxe herrestan tratatu pasatu -gana(t) NA - -t(z)era aratxe saldu heldu tripa besti huts ano fite NA auzo hegaldaka joan ziezte -netz eta -n guzia(k) alokutiboa ziakozun zitzin zaizkotzun janen zuen Ahaxe-Alciette-Bascassan 43.14875 -1.164269
Ahetze -ea -oak huna -aren gainean (h)anitz arroltze aski bat ere ezen ba- nihor bere burua zer erhaztun z- aneia jarrarazi auzo bait- baizik NA igorri zapata -zd- ez z- leiho mahain berean mut(h)il (h)on gehiago ongi zoin zango ekharri maithatu guti /h/ -tik -tu izanen emadazu zatozte zagoelarik gaztienak -rat -etarat -ra maitatu zaharrena neutroa NA orai asto deitu ekarri buruan diru arrosatu Ø egun ez… baizik lehen musu ba- baliz hau zure idi edan oihan sagar(tze) zeru surik on beso harrabots ahate landa kantatu ihizi berotu bide zak(h)ur aza zeru oilar lepo hobendun sinetsi bestelakoak bezain laster xahutu azken dezadan dezon/la diot -Mugatua diuzte eri mutil lo egin aitaren igual biak markarekin azkenean igorri zoinek bait- non… bait- alki izar gose emazteki leiho su hosto lore erhotu hotz gasna fruitu Ø gaituk zaindu -Mugatua jende haiz izanen arropa non… bait- urus/uros atzo hek haren bere gizon hemen zozue -ez - mugatua zango baratz gazte loria pollit arnegu +Mugatua zeren (eta) bait- plurala larre negar arinki hemen ene zutitu ohe urrun ilargi orain nagusi malurus jan gaizto ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu dafaila nezazula berri izan nintzen gau obeditu Det. zehatzg. begi arrautza xori -en -tzera -la ideki barkhatu agertu barkatu partitu zati -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo xerri usteldu errauts hartu gastosa gaztigatu utzi mahats bildu behatu alegeratu ihardetsi mehatxu egin kausitu erribera joan jakin arrats zapata -ekin izerdi mahai denbora hedatu tireta -k rekin erori goizegi herrestatu tratatu trabesatu kausitu hil -ela -t(z)erat txahal saldu etorri tripa maripulis huts arno berehala NA auzo airean ibili zaizte -n guzia(k) zioten zion zituen ziozkan janen zuen Ahetze 43.40547 -1.567913
Aiherra -ia -oak huna -aren gainean (h)anitz arroltze aski bestelakoak zeren (eta) bait- nihor bere burua zer erhaztun z- anea jarrarazi auzo bait- baizik bardin igorri zapeta -zt- etz- leiho mahain berean NA (h)on gehiago anitx NA zango ekharri maithatu guti Ø -tik -tu izanen ekarzu (t)zaizte zaolarik gaztenak -ra -taat -ra maitatu zaharrena neutroa NA orai asto deitu ekarri barnean diru ihinztatu Ø egun ez… baizik lehen pot ba- balitz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zeru NA on beso harrabots ahate landa kantatu ihizi berotu bide zak(h)ur aza zeru oilar lepo hobendun sinetsi bestelakoak -nean xahutu azken dezadan bestelakoak diot -Mugatua bestelakoak eri sehi lo egin aitaren bardin biak markarik gabe enfin igorri (eta) ba- han… katxet izar gose emazteki leiho egur hosto lili erhotu hotz gasna fruitu -a gira zain -Mugatua jende hiz izanen arropa non… bait- urus/uros atzo NA haren bere gizon hemen ozue -z - mugatua zango baratz gazte bozkario pollit juramentu -Mugatua zeren (eta) bait- singularra larre negar arinki hemen ene jeiki ohe urrun argizari orain nagusi malurus jan gaixto ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu tafaila nezazula berri izan nintzen gau obeditu - mugatua begi arrautza xori Ø -tzera -n ideki barkhatu agertu barkatu partitu parte -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo urde usteldu errauts hartu prodigo punitu kitatu mahats bildu behatu bozkariatu ihardetsi erreprotxu egin harrapatu ur joan jakin gau zapata -ekin izerdi mahai ordu luzatu tiranta -k rekin erori goizegi herrestan tratatu trabesatu atzeman hil - -t(z)era aratxe saldu heldu sabel maripulis huts arno fite bizi auzo hegaldatu NA -n guzia(k) zioten zion zituen zion janen zuen Ayherre 43.39211 -1.253503
Ainharbe -ia -uak horra -an gainean hanitx arraultze aski bestelakoak ezi(k) ba- ihur nor (aditza) zer erhaztun z- anaia jarrerazi aizo beit- bezik bardin igorri NA -zt- etz- leiho mahain berean mithil NA haboro izigarri NA zanko ekharri maithatu güti Ø -tik -tu izanen eman izadazu (t)ziauzte NA gaztenak bestelakoak -etarat -la maitatu gehien zuka NA orai asto deitu ekarri barnean diharu ihinztatu Ø egun ez… baizik lehen pot ba- baliz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zelü surik NA beso herots ahate alor kantatu ihize berotu bide or aza zelü oilo lepo ogendant sinetsi -er bezain sarri despendiatu azken dezadan dizon/la diot -Mugatua dütie eri mutil lo egin aitaren bardin biak markarekin azkenean igorri (eta) ba- non… bait- katxet izar gose emazte leiho su hosto lili erhotu hotz gasna frutu -a gutuk zaindu Zenbakarria +Mugatua jende hiz izanen arropa non… bait- irus atzo NA haren bere gizon hemen izozue -ez - mugatua zankho baratz gazte boztario ejer arnegatu -Mugatua zeren (eta) bait- singularra mendi negar arinki heben ene jeiki ohe urrun argizagi orain nagusi malerus jan gaiztagin ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu tahaila nezazula berri izan nunduzun gai obeditu - mugatua begi arrautza xori Ø -tzera -n zabaldu pharkatu agertu barkatu partitu parte -rik NA gaixo NA huñ sagartze xerri hi(r)otu errauts hartu prodigo gaztigatu utzi mahats bildu so egin alegeratu arrapostu eman mehatxu egin arraediren uheitz joan jakin gai NA -eki izerdi mahai ordu hedatu tireta -k barik iraili goitxe herresta tratatu igaran ediren ehain - NA txahal saldu jin sabel kamisola huts ardu bertan NA auzo hegaldatu zirie -netz oro alokutiboa ziozun zititzun ziotzun jan zukian Ainharp 43.26008 -0.931391
Ainhize-Monjolose -ia -oak horra -Ø gainean (h)anitz arraultze aski bat ere zeren (eta) bait- nehor bere burua zer erhaztun z- anaia jarrarazi auzo beit- baizik bardin igorri zapata -zt- etz- leiho mahai berean mut(h)il (h)on gehiago biziki zoin zango ekharri maithatu guti Ø -tik -tu izanen eman (d)ezadazu zaute NA gazteenak -ra -etarat -ra maitatu gehien neutroa NA orai asto deitu ekarri buruan diru ureztatu Ø egun ez… baizik lehen pot Ø- baliz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zeru suik on beso harrabots ahate landa kantatu ihizi berotu bide xak(h)ur aza zeru oilar lepo hobendun sinetsi -er bezain laster xahutu azken dezadan dezon/la dakot -Mugatua duzte eri sehi lo egin aitaren bardin biak markarekin azkenekoz igorri zoinek bait- non… bait- alki izar gose emazte leiho su hosto lili ehotu hotz gasna fruta -a gituk zaindu -Mugatua etxeko hiz izanen pilda non… bait- bozkarioz/-tan atzo hek harren bere gizon hemen ezozue -z - mugatua zango baratz gazte alagrantzia pollit arneguka -Mugatua zeren (eta) bait- singularra larre negar ahinki hemen ene jeiki ohe urrun ilargi orain nagusi dohakabe jan gaiztagin ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu dafaila nezazula berri izatu ninduzun gau egin - mugatua begi arrautza xori -en -tzera -la zabaldu barkhatu agertu barkatu zatitu zati -rik -a gaixo bekatu (h)oin sagarrondo urde usteldu errauts hartu barreiatu gaztigatu utzi mahats bildu so egin alegeratu arrapostu eman gaizki atzeman ur joan jakin arrats zapata -ekin izerdi mahai ordu hedatu tirader -k rekin erori goizegi herrestan ekarri iragan kausitu hil -ela -t(z)era aratxe saldu jin sabel xamar huts arno berehala bizi auzo hegaldatu zizte -n guzia(k) zioten zakon zitien ziozkan janen zuen Aïnhice-Mongelos 43.20610 -1.154200
Ainhoa -ea -oak huna -an gainean (h)anitz arroltze aski bat zeren (eta) bait- nihor bere burua zer erhaztun tz- anaia jarraazi auzo bait- baizik bardin egorri zapata -zd- etz- leiho mahain berean mut(h)il (h)on gehiago arras zuin zango ekharri maithatu guti Ø -tik -tu izanen eman nezazu zatozte NA gazteenak -rat -etara -rat maitatu zaharrena neutroa NA orai asto deitu ekarri buruan diru arrosatu Ø egun ez… baizik lehen musu ba- baliz hau zure idi edan oihan sagar(tze) zeru suik on beso harrabots ahate landa kantatu ihizi berotu bide xak(h)ur aza zeru oilar lepo faltadun sinetsi -ei ondoan xahutu azken dezadan diozola diot +Mugatua dituzte eri mutil lo egin aitaren bardin biak markarekin azkenean egorri zoinek bait- non… bait- zizeilu izar gose emazte leiho su hosto lore erhotu hotz gasna fruitu Ø gare zaindu +Mugatua jende haiz izanen puska non… bait- urus/uros atzo hek haren bere gizon hemen izozue -ez - mugatua zango baratz gazte bozkario pollit juramentuka +Mugatua zeren (eta) bait- singularra larre negar arinki hemen ene altxatu ohe urrun ilargi orain nagusi malurus jan gaixto eman hilabete nadin -Mugatua sortu tafaila nezazula berri izan nintzen gau obeditu - mugatua begi arrautza xori -a -tzera -la ideki barkhatu agertu barkatu partitu parte -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo xerri usteldu errauts hartu prodigo gaztigatu utzi mahats bildu begiratu bozkariatu arrapostu eman erreprotxu egin atzeman ur joan jakin arrats zapata -ekin izerdi mahai ordu hedatu tireta -k rekin erori goizegi herrestan moldatu pasatu atzeman hil -ela -t(z)erat aratxe saldu etorri sabel maripulis huts arno fite bizi auzo airatu zaete -n guzia(k) zioten zion zituen ziozkan janen zuen Ainhoa 43.32883 -1.471298
Ürrüstoi-Larrabile -ia -uk hau -an gainean hanitx arrautze aski bat ere ezi(k) ba- ihur bere burua zer erhaztun z- anaie jarrerazi aizo beit- baizik bardin egorri NA -zt- etz- leiho mahain ber mithil (h)un haboro anitx zuin zanko ekharri maithatu güti Ø -tik -tu izanen eman izadazu (t)zaizte NA gaztenak -ra -etarat -la maitatu gehien neutroa NA orai asto deitu ekarri buruan diharu arrosatu Ø egun ez… baizik lehen pot ba- baliz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zelü suik on beso herots ahate alor kantatu ihizketa berotu bide or aza zelü oilar lepo ogendun sinetsi -er -nean despendiatu azken dezadan dizon/la deot -Mugatua dütie eri mainat lotu aitaren bardin biak markarekin azkenean egorri zoinek bait- non… bait- katxet izar gose emazte leiho su hosto lili ertzotu hotz gasna frutu Ø gutuk begiratu -Mugatua jende hiz izanen arropa non… bait- irus atzo huak haren bere gizon hemen ezozue -z - mugatua zankho baratz gazte boztario ejer juratu -Mugatua zeren (eta) bait- singularra landa negar arinki heben ene jeiki ohe urrun argizagi orain nagusi malerus jan gaizto ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu tahaila nezazula berri izan nunduzun gai obeditu + mugatua begi arrautza txori -en -tzera -la zabaldu pharkatu agertu barkatu partitu parte -rik -(r)ik gaixo bekatu zanko sagartze urde hi(r)otu errauts hartu prodigo punitu kitatu mahats bildu begiratu bozkariatu arrapostu eman gaizki arraediren erreka joan jakin gai oski -eki izerdi mahai ordu hedatu tireta -k rekin erori goizegi terrestatu tratatu trabesatu ediren ehain -ela -t(z)era txahal saldu jin sabel kamisola huts ardu bertan bizi auzo hegaldatu zidie -netz oro bestelakoak zon zutin zeitzon jan zukian Arrast-Larrabieu 43.29328 -0.850719
Uztaritze -ea -oak horra -Ø gainean (h)anitz arroltze aski bestelakoak zeren (eta) bait- nehor bere burua zer erraztun NA anaia jarrarazi auzo bait- baizik berdin igorri zapeta -zd- ez z- leiho mahin berean mut(h)il (h)on gehiago arras zoin zango ekarri maitatu guti /h/ -tik -tu izanen eman (d)ezadazu zatozte NA gaztenak -rat -etara -rat maitatu zaharrena neutroa NA orai asto deitu ekarri ondo diru arrosatu -tzat egun ez… baizik lehen musu ba- baliz hori zure idi edan oihan sahar(tze) zeru surik on beso harrabots ahate landa kantatu ihizi berotu bide xak(h)ur aza zeru oilar lepo kupable sinetsi -er -nean xahutu azken dezatan diozala diot +Mugatua dituzte eri mutil lo egin aitaren berdin biak markarekin enfin igorri zoinek bait- non… bait- katxet izar gose emazte leiho su hosto lore errotu hotz gasna fruitu Ø gaituk zaindu +Mugatua jende hiz izanen piltzar non… bait- urus/uros atzo hek haren bere gizon hemen diozazue -ez - mugatua zango baratz gazte alagrantzia pollit juramentuka +Mugatua zeren (eta) bait- singularra larre negar arinki hemen ene zutitu ohe urrun ilargi orain nagusi malurus jan gaixto eman hilabete nadien -Mugatua sortu dafaila nezazula berri izan nintzen arrats obeditu -etarik begi arrautza xori -en -tzera -la ideki barkatu agertu barkatu partitu parte -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo urde usteldu errauts hartu NA gaztigatu kitatu mahats bildu behatu bozkariatu arrapostu eman erreprotxu egin kausitu ur erreka joan jakin arrats zapata -ekin izerdi mahai ordu zabaldu tireta -k rekin erori goizegi herrestan tratatu trabesatu -gana(t) hil -ela -t(z)erat aratxe saldu NA tripa soineko huts arno NA bizi auzo airean ibilki zirezte -n guzia(k) zioten bestelakoak zituen ziozkan janen zuen Ustaritz 43.41594 -1.474096
Zalgize-Doneztebe -ia -uak huna -aren gainean hanitx arrautze aski bat ere bait- ihur bere burua zer erhaztun z- anaie jarrerazi aizo beit- baizik bardin igorri NA -zt- etz- leiho mahain ber mithil (h)un haboro izigarri zuin zanko ekharri NA güti Ø -tik -tu izanen emadazu (t)ziauzte NA gaztiaguak -ra -rat -ala maite izan gehien zuka NA orai asto deitu ekarri buruan diharu urtatu Ø egun ez… baizik lehen pot ba- balitz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zelü surik NA beso herots ahate kanpo kantatu ihize berotu bide or aza zelü oilar lepo ogendun sinetsi -er bezain sarri igorri azken dezadan dizon/la diot -Mugatua dütie eri mixkandi lotu aitaren bardin biak markarekin azkenekoz igorri zoinek bait- zointan… bait- hoki izar gose emazte leiho su hosto lili ertzotu hotz gasna fruta Ø gututzu begiratu -Mugatua etxeko hiz izanen arropa non… bait- irus atzo hurak haren bere gizon hemen izozue -z - mugatua zankho baratz gazteago boztario ejer juratu -Mugatua zeren (eta) bait- singularra landa negar arinki heben ene jeiki ohe urrun argizagi orain buruzagi malerus jan gaixto ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu tahaila nezazula berri izan nunduzun gai sinetsi + mugatua begi arrautza txori -en -tzera -n zabaldu pharkatu agertu barkatu partitu parte -rik -(r)ik gaixo bekatu huñ sagartze urde hi(r)otu errauts atzeman prodigo punitu kitatu mahats bildu so egin poztu arrapostu eman erreprotxu egin arraediren uhaitz joan jakin arrats oski -eki izerdi mahai ordu hedatu tireta -k barik erori goizegi herresta tratatu igaran ediren ehain - -t(z)era txahal saldu jin sabel subesta huts ardu bertan NA auzo hegaldatu zide -netz eta -n oro alokutiboa ziozun zititzun ziotzun janen zuen Saugis St Etienne 43.15233 -0.890092
Zaro -ia -uak horra -aren gainean NA arroltze aski bestelakoak ezi(k) ba- nehor bere burua zer ehaztun tz- anaia jarrarazi auzo beit- beizik bardin igorri zapata -zd- etz- leiho mahain berean mut(h)il (h)un gehiago arras zoin zango ekharri maithatu NA Ø -tik -tu izain eman zaurte zagolarik gaztenak -ra -etarat bestelakoak maitatu gehien neutroa NA orai asto deitu ekarri fite dihuru urtatu Ø egun ba- lehen pot Ø- baliz ori zure idi edan oihan sagar(tze) zeru suik on beso azantz ahate alor kantatu ihizi berotu bide xak(h)ur aza zeru oilar lepo hobendun sinetsi -eri -nean inpoildu azken dezadan dezakon/la dioiat -Mugatua duzte eri mutil lo egin aitaren bardin biak markarik gabe azkenean igorri zoinek bait- non… bait- alki izar gose emazte leiho su hosto lili ehotu hotz gasna fruta -a gituk begiratu -Mugatua jende hiz izain arropa non… bait- urus/uros atzo NA NA bere gizon hemen akozue -ez NA zango baratz gazte alagrantzia pollit juramentu -Mugatua zeren plurala landa negar ahinki hemen ene jeiki ohe urrun argizagi orain nagusi malurus jan gaixto ezarri hilabete nadin -Mugatua sortu dahaila nezazula berri izan nintzun arrats obeditu + mugatua begi arrautza xori Ø -tzera -la idoki barkhatu agertu barkatu partitu portzione -rik -a gaixo bekatu huñ sagarrondo urde usteldu errauts hartu prodigo gaztigatu kitatu mahats bildu so egin bozkariatu arrapostu eman erreprotxu egin non den gurekin uhaitz joan jakin iluntze zapata -ekin izerdi mahai ordu hedatu tiranta -k rekin erori ordu ezin jarraiki tratatu trabesatu -gana(t) phikoko -ela -t(z)era aratxe saldu NA tripa jaketa huts ano fite bizi auzo hegaldaka joan zizte -n guzia(k) zeien zakon zitien zituen janen zuen Çaro 43.14765 -1.217594
Ziburu -ea -oak horra mahaian (h)anitz arroltze aski bat ere zeren -n nihor nor (aditza) zer erhaztun NA anaia jarrarazi auzo bait- baizik bardin egorri zapata -zd- NA leiho mahain berean NA (h)on gehiago arras zoin zango ekharri maithatu NA Ø -tik -tu izanen eman (d)ezadazu zatozte zagoelarik gazteenak bestelakoak -etarat bestelakoak maitatu gehien neutroa NA orai asto deitu NA laster diru ur eman Ø egun ez… baizik lehen musu ba- baliz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zeru surik on beso harrabots ahate alor kantatu ihizi berotu bide xak(h)ur aza zeru oilar lepo ogendun sinetsi bestelakoak bezain laster gastatu azken dezadan diozala diot -Mugatua bestelakoak eri sehi lo egin aitaren bardin biak markarik gabe azkenean egorri zoinek bait- non… bait- alki izar gose emazte leiho su hosto lore erhotu hotz gasna fruitu ote gaituk zaindu -Mugatua jende haiz izanen arropa non… bait- dohatsu atzo NA NA bere gizon hemen ozue -z - mugatua zango baratz gazte alagera eder juramentu -Mugatua zeren (eta) -n singularra landa negar arinki hemen ene altxatu ohe urrun ilargi orain nagusi dohakabe jan gaixto jarri hilabete nadien Instrumentala sortu tahaila nazazula berri izan nintzen gau obeditu Det. zehatzg. begi arrautza xori Ø -tzera -n zabaldu barkhatu agertu barkatu partitu parte -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo urde usteldu errauts hartu arlotatu gaztigatu urrundu mahats bildu begiratu alegeratu dio erreprotxu egin bizirik uhaitz gan jakin arrats zapata -ekin izerdi mahai ordu hedatu tireta -k rekin jarri goizegi terrestan ibili korritu -gana(t) hil - NA txahal saldu etorri tripa NA huts arno laster bizi auzo airean ibili zarete -netz guzia(k) zioten bestelakoak zituen zion janen zuen Ciboure 43.38754 -1.675432
Zuraide -ia -uak huna -aren gainean (h)anitz arrotze aski bat ere zeren -lakotz nihor bere burua zer erraztun NA aneia jarrarazi auzo bait- baizik berdin igorri zapeta -zd- etz- leiho mahain berean mut(h)il (h)on gehiago arras zoin zango ekharri maithatu guti /h/ -tik -tu izanen eman nezazu zatozte NA gaztenak -ra -etara -ra maitatu zaharrena neutroa NA orain asto deitu ekarri ondo diru arregatu Ø egun ez… baizik lehen musu ba- balitz hori zure idi edan oihan sagar(tze) zeru surik on beso harrabots ahate landa kantatu ihizi berotu bide zak(h)ur aza zeru oilar lepo hobendun sinetsi -ei -neko xahutu azken dezadan nor-nork diot +Mugatua duzte eri sehi lo egin aitaren berdin biak markarekin azkenean igorri zoinek bait- non… bait- alki izar gose emazteki leiho su hosto lore errotu hotz gasna fruitu -a gaituk zaindu +Mugatua jende hiz izanen piltzar non… bait- dohatsu atzo NA haren bere gizon hemen ozue -z + mugatua zango baratz gazte bozkario pollit juramentu +Mugatua zeren (eta) -n plurala larre negar arinki hemen ene jeiki ohe urrun ilargi orain nagusi dohakabe jan gaixto jarri hilabete nadin -Mugatua sortu dafaila nezazula berri izan nintzen gau obeditu - mugatua begi arrautza xori -a -tzera -la ideki barkatu agertu barkatu partitu zati -rik -a gaixo bekatu zango sagarrondo xerri usteldu errauts hartu prodigo gaztigatu utzi mahats bildu behatu bozkatu ihardetsi mehatxu egin atzeman ibai joan jakin arrats zapata -ekin izerdi mahai ordu hedatu tiranta -k rekin erori goizegi herrestan moldatu trabesatu kausitu hil -ela -t(z)era aratxe saldu NA sabel kamisola huts arno berehala bizi auzo hegaldatu NA -netz eta -n guzia(k) zioten bestelakoak zituen ziozkin janen zuen Souraïde 43.34123 -1.473589
##         Datuak antolatu
##         Datuen analisia
mca.bourciez <- MCA(dtk.brcz[,1:245], ncp = 4, graph = T)

##         Dimentsioek zenbat azaltzen duten
fviz_screeplot(mca.bourciez, addlabels = TRUE, ylim = c(0, 7))

## Base erabilita:
barplot(mca.bourciez$eig[,2], 
        ylim = c(0,7),
        col = c(rep('red',3), rep('darkblue', nrow(mca.bourciez$eig)-3)), 
        las = 2,
        cex.names = 0.7,
        main = 'Info guztia',
        sub = 'Baina tuneatik esan nahi jok bihar handijjagua eukiti, jakina!')

##         Dimentsioak zerk osatzen dituen (herriak/lemak)

# Asko tardaten dau. Honek aldagai guztiak irudikatzen ditu plano baten.
# fviz_mca_var(mca.bourciez, repel = TRUE)
# 50 garrantzitsuenak
fviz_mca_var(mca.bourciez, select.var = list(contrib = 50))

## Izenka aldagaiak aukeratu:
fviz_mca_var(mca.bourciez, 
             select.var= list(name = c("ardu", "arno", "ano")))

## Biak batera
## Hurrengoak gehiegi tardatzen du
# fviz_mca_biplot(mca.bourciez, repel = TRUE) + theme_minimal()
## Kontribuzioa (50 banakoak -herriak- eta 50 aldagai)   
fviz_mca_biplot(mca.bourciez,
                select.ind = list(contrib = 50),
                select.var = list(contrib = 50))

## Datuek errepresentaten dutenaren kalitatea:
## Koloriek erakusten dabe zein neurritan dagozan ondo ala txarto islatuta dimentsino horreetan
## hain daukagu aldagai asko, eze, uste dot ez dala holakorik erakutsi behar.
## KONTUZ! Nire ordenagailuan 4 min 40 seg tardaten dau
fviz_mca_var(mca.bourciez, col.var = "cos2",
             gradient.cols = c("#00AFBB", "#E7B800", "#FC4E07"), 
             repel = TRUE, # Avoid text overlapping
             ggtheme = theme_minimal())

## Dimentsioak zerk osatzen duen, herriak eta aldagaiak
## Lehenengo dimentsioa

# Cos2 of individuals
fviz_cos2(mca.bourciez, choice = "ind", axes = 1:3, top = 40)

# Contribution of individuals to the dimensions
fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "ind", axes = 1, top = 50)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "var", axes = 1, top = 50)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "ind", axes = 2, top = 50)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "var", axes = 2, top = 50)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "ind", axes = 3, top = 40)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "var", axes = 3, top = 50)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "ind", axes = 4, top = 40)

fviz_contrib(mca.bourciez, choice = "var", axes = 4, top = 50)

##         Dimentsio biko irudiak
tauli <- mca.bourciez$ind$coord
col <- rgb(rescale(mca.bourciez$ind$coord[,1:3], to = c(0,1)))
tauli <- cbind(tauli, col)
plot(tauli[,1:2], 
     col = tauli[,'col'], 
     pch = 20, 
     cex = 3,
     xlab = paste( 'Aldakuntzen %',
                   round(mca.bourciez$eig[1,2], 2), 'azaltzen du'),
     ylab = paste( 'Aldakuntzen %',
                   round(mca.bourciez$eig[2,2], 2), 'azaltzen du'),
     main = 'Bourciez-en datuen araberako bariazioa',
     sub = 'Bariazioaren azalpenaren lehenengo bi dimentsioak'
)
text(tauli[,1:2], labels = row.names(tauli), col = 'gray40', cex = 0.7)

plot(tauli[,2:3], 
     col = tauli[,'col'], 
     pch = 20, 
     cex = 3,
     xlab = paste( 'Aldakuntzen %',
                   round(mca.bourciez$eig[2,2], 2), 'azaltzen du'),
     ylab = paste( 'Aldakuntzen %',
                   round(mca.bourciez$eig[3,2], 2), 'azaltzen du'),
     main = 'Arratiako hizkerak belaunaldi bitan eta euskara estandarra',
     sub = 'Bariazioaren azalpenaren bigarren eta hirugarren dimentsioak'
)
text(tauli[,2:3], labels = row.names(tauli), col = 'gray40', cex = 0.6)

##         3D irudia
tauli <- mca.bourciez$ind$coord
x <- tauli[,1]
y <- tauli[,2]
z <- tauli[,3]

sct3d <- scatterplot3d(x,
                       y,
                       z,
                       color = col,
                       pch = 19,
                       type = 'h', # c('p', 'h', 'l')
                       main = "Arratiako hizkerak eta batua 3D errepresantazioan",
                       xlab = '1. dimentsioa',
                       ylab = '2. dimentsioa',
                       zlab = '3. dimentsioa')
s3d.coords <-sct3d$xyz.convert(x,y,z)
text(s3d.coords$x,
     s3d.coords$y,
     labels = row.names(tauli),
     col = 'gray40',
     cex = 0.7,
     pos = 4)

# Ematen du Arrokiaga, Donapalu, Azkarate, Banka, Larresoro eta besteren batek zerbait dutela komunean,
# 3. dimentsio horretan
na.in.ind <- rowSums(is.na(dtk.brcz))%>%sort( decreasing = TRUE)
knitr::kable(na.in.ind[1:8], col.names = 'Informazio\nhutsuneak', 
             caption = 'Herrietako informazio hutsuneak')

Table: Herrietako informazio hutsuneak

                     Informazio
hutsuneak
Donapaleu 28
Azkarate 21
Larresoro 20
Arrokiaga 19
Banka 19
Duzunaritze-Sarasketa 19
Bidarrai 18
Eiheralarre 16
knitr::kable(sort(colSums(is.na(dtk.brcz)), decreasing = TRUE)[1:40],
             caption = "Aldagaietako informazio hutsune handiak")
Aldagaietako informazio hutsune handiak
x
X51 137
aditz trinkoak (zegoelarik) 102
“e-a > a-a” asimilazioa “zapata” hitzean 61
vivre 51
[ü] soinua “guti” hitzean 48
Hirugarren graduko erakusle plurala 47
“(s, z, x) > (ts, tz, tx) / (n, l, r) __” araua 46
Zarete [izan, + orain, - ahal, zuek] 36
Hirugarren graduko posesibo bihurkaria 33
“zein” partikularen aldaerak 24
utzi + aditz-izenaren kasu-marka 22
“mut(h)il / mithil” alderak 20
’Bigarren graduko leku aditzondoa 17
venir 17
maintenant 14
Amaierako “–n” hotsaren galtzea “orain” hitzean 13
vite 13
“bardin / berdin” aldaerak 12
Balitz [izan, + alegiazkoa, - ahal, hura] 12
Adlatibo bukatuzkoaren singularreko marka 11
cou 11
paraître 10
Diru: UKAN ETA ZENBAKAITZAREN KONBINAKETA 8
“Anitz” zenbatzaile zehaztugabea 7
Diot [edun, +orain, -ahal, nik-hari-hura] 7
Kartiel: OBJEKTUAREN ESPEZIFIKOTASUNA 7
Zituen [edun, + orain, -ahal, hark-haiek] 7
/h/ fonemaren agerrera “hosto” hitzean 6
Gasna: ZENBAKARRI ETA ZENBAKAITZEN KOORDINAZIOA 6
izan / ukan + objektuaren marka 6
nuit 6
péché 6
“baizik” hitzaren aldaerak 5
“leiho” hitzaren bilakaera 5
bon 5
fenêtre 5
légèrement 5
prodigue 5
Zizkion [edun, +iragan, -ahal, hark-hari-haiek] 5
“Car” antolatzailea 4
# Beste bertsino bat
# col <- matrix(ncol = 3, data = c(as.numeric(x), as.numeric(y), as.numeric(z)))
scatter3D(as.numeric(x), as.numeric(y), as.numeric(z), #clab = c("Sepal", "Width (cm)"),
          type = 'p', 
          pch = 20, 
          cex = 1.5, 
          bty = "f",
          col = 1,
          theta = -165, 
          phi = 225
          )

text3D(mca.bourciez$ind$coord[,1],
       mca.bourciez$ind$coord[,2],
       mca.bourciez$ind$coord[,3],
       labels = row.names(mca.bourciez$ind$coord),
       col = col,
       cex = 0.7,
       add = T)

##         BESTE 3D batzuk
# plot3Drgl::plotrgl()
# x <- arratia.eas.mca$ind$coord[,1]
# y <- arratia.eas.mca$ind$coord[,2]
# z <- arratia.eas.mca$ind$coord[,3]
# 
# # Open a new RGL device, aurreko testudunagaz segitzeko, markata itxi
# # rgl::open3d()
# # rgl::rgl.open()
# # rgl::rgl.bg(color = "white") # Setup the background color
# rgl::rgl.spheres(data.frame(x, y, z), r = 0.02, 
#                  color = rgb(scales::rescale(arratia.eas.mca$ind$coord, to = c(0,1)))) 
# 
# # Add x, y, and z Axes
# rgl::rgl.lines(c(min(x), max(x)), c(0, 0), c(0, 0), color = "red")
# rgl::rgl.lines(c(0, 0), c(min(y), max(y)), c(0, 0), color = "green")
# rgl::rgl.lines(c(0, 0), c(0, 0), c(min(z), max(z)), color = "blue")
# 
##         Puntu diagramak eta osagaien ekarpenak

## Ekarpenen taula garbitua

t.var.ekarpenak <- mca.bourciez$var$contrib
# kentzeko <- str_which(attributes(t.var.ekarpenak)$dimnames[[1]], '_0')
# t.var.ekarpenak <- t.var.ekarpenak[-kentzeko,]
# t.var.ekarpenak
# attributes(t.var.ekarpenak)$dimnames[[1]] <- gsub('_1', '', attributes(t.var.ekarpenak)$dimnames[[1]])

## Irudiak

dotchart(tauli[,1:4], main = 'Lau dimentsioen banaketa', color = col, cex = 0.8)

# Dimentsioka
par(mfrow = c(1, 2))
dotchart(tauli[order(tauli[,1]),1], color = col[order(tauli[, 1])], pch = 20,
         main = paste( 'Dim 1 %', 
                       round(mca.bourciez$eig[1,2], 2)))
# knitr::kable(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[,1], 
#                                    decreasing = TRUE), 1][1:120])
dotchart(sort(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[,1], 
                                    decreasing = TRUE), 1][1:150]), cex = 0.7,
         main = 'aldagaien ekarpenak')

Gehiegi dira ondo irakurri ahal izateko era honetara aurkeztuta. Hemen taulan:

knitr::kable(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[,1], 
                                   decreasing = TRUE), 1][1:120])
x
“Plus” aditzondoa_haboro 0.9651556
ardu 0.9651556
(p, t, k) > (b, d, g) / (n, l, r) __ araua ‘zango’_zanko 0.9647145
ehain 0.9647145
herots 0.9462882
jambe_zankho 0.9446073
p-/b- fonemen distribuzioa “barkatu” hitzean_pharkatu 0.9396861
mithil 0.9199322
nuit_gai 0.9176070
ihur 0.9048298
oro 0.8852632
diharu 0.8609717
Gara [izan, + orain, - ahal, gu]_gutuk 0.7855765
“Anitz” zenbatzaile zehaztugabea_hanitx 0.7807567
Partizipioaren marka (-a / -rik)_-(r)ik 0.7713897
ber 0.7674906
retrouver_arraediren 0.7657508
lotu 0.7596724
Nintzen [izan, + iragan, - ahal, ni]_izan nunduzun 0.7368238
oiseau_txori 0.7363834
jolie_ejer 0.7276181
Bokalarteko “-l- / -r-” txandaketa_zelü 0.7226768
ciel_zelü 0.7226768
Lehen graduko leku aditzondoa_heben 0.6947825
boztario 0.6932233
“au > ai” aldaketa “auzo” hitzean_aizo 0.6752665
soir_gai 0.6745094
“zein” partikularen aldaerak_zuin 0.6613753
buruzagi 0.6583748
arrautze 0.6463483
juratu 0.6243013
-eki 0.6241246
tahaila 0.6027112
argizagi 0.5921553
trouver_ediren 0.5747214
soulier_oski 0.5657717
Denborazko perpausak_bezain sarri 0.5621957
garder_begiratu 0.5597407
irus 0.5330356
güti 0.5272502
Adlatibo bukatuzkoaren singularreko marka_-la 0.4906901
pied_huñ 0.4902953
“Très” aditzondoa_anitx 0.4652483
“bait-“ partikularen aldaerak_beit- 0.4649114
(t)ziauzte 0.4618032
jarrerazi 0.4535980
ezozue 0.4503361
anaie 0.4465171
“e-a > a-a” asimilazioa “zapata” hitzean.NA 0.4440254
aditz trinkoak (emaidazu)_eman izadazu 0.4431399
ertzotu 0.4428784
jan zukian 0.4267574
vite_bertan 0.4166887
pourrir_hi(r)otu 0.4106902
sagartze 0.4087352
chasse_ihizketa 0.4063200
Zituen [edun, + orain, -ahal, hark-haiek]_zititzun 0.4053737
malheureux_malerus 0.3954153
or 0.3901535
Zizkion [edun, +iragan, -ahal, hark-hari-haiek]_ziotzun 0.3889467
“au > ai” aldaketa “auzo” hitzean_auzo 0.3880842
domestique_mixkandi 0.3863961
Dituzte [edun, + orain, -ahal, haiek-haiek]_dütie 0.3806669
-zt- 0.3783868
traverser_igaran 0.3783263
Partizipioaren marka (-a / -rik)_-a 0.3723326
chasse_ihizi 0.3692719
ilargi 0.3677409
fruitu 0.3676426
Bokalarteko “-l- / -r-” txandaketa_zeru 0.3664325
ciel_zeru 0.3664325
Lehen graduko leku aditzondoa_hemen 0.3633456
pied_zanko 0.3631998
“bait-“ partikularen aldaerak_bait- 0.3619217
soulier_zapata 0.3563888
“Plus” aditzondoa_gehiago 0.3498825
hil 0.3450603
s´en aller_jun 0.3450004
sagarrondo 0.3420878
(p, t, k) > (b, d, g) / (n, l, r) __ araua ‘zango’_zango 0.3417206
guzia(k) 0.3409742
arno 0.3394609
Zarete [izan, + orain, - ahal, zuek]_zide 0.3385106
ouvrir_zabaldu 0.3326236
diru 0.3317353
izozue 0.3310063
ogendant 0.3307008
jambe_zango 0.3286907
-k barik 0.3169935
hurak 0.3129738
-ekin 0.3101431
(h)on 0.3080448
arroltze 0.3048138
txak(h)ur 0.3036110
-zd- 0.3030279
harrabots 0.3019113
ouvrir_ideki 0.3015993
Diezaiola [edun, +agintera, hark-hari-hura]_dizon/la 0.2948128
txahal 0.2901858
garder_zaindu 0.2870638
berean 0.2849187
ogendun 0.2841948
champs_landa 0.2805480
pourrir_usteldu 0.2805052
Adlatibo bukatuzkoaren singularreko marka_-ala 0.2791318
jolie_pollit 0.2716077
dafaila 0.2695770
jarrarazi 0.2686325
alki 0.2682737
veste_subesta 0.2669875
musu 0.2653463
urus/uros 0.2618380
fruta 0.2589596
-oak 0.2584848
hobendun 0.2566252
retrouver_atzeman 0.2557543
zatozte 0.2521398
guti 0.2518875
obeir_sinetsi 0.2514330
dépenser_xahutu 0.2495503
par(mfrow = c(1, 2))
dotchart(tauli[order(tauli[,2]),2], color = col[order(tauli[, 2])], pch = 20,
         main = paste( 'DIM2 %', 
                       round(mca.bourciez$eig[2,2], 2)))
# knitr::kable(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[,2], 
#                                    decreasing = TRUE), 2][1:50])
dotchart(sort(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[,2], 
                                    decreasing = TRUE), 2][1:50]), cex = 0.7,
         main = 'aldagaien ekarpenak')

par(mfrow = c(1, 2))
dotchart(tauli[order(tauli[,3]),3], color = col[order(tauli[, 3])], pch = 20,
         main = paste( 'DIM3 %', 
                       round(mca.bourciez$eig[3,2], 2)))
# knitr::kable(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[, 3], 
#                                    decreasing = TRUE), 3][1:50])
dotchart(sort(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[, 3], 
                                    decreasing = TRUE), 3][1:50]), cex = 0.7,
         main = 'aldagaien ekarpenak')

par(mfrow = c(1, 2))
dotchart(tauli[order(tauli[,4]),4], color = col[order(tauli[, 4])], pch = 20,
         main = paste( 'DIM4 %', 
                       round(mca.bourciez$eig[4,2], 2)))
# knitr::kable(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[, 4], 
#                                    decreasing = TRUE), 4][1:50])
dotchart(sort(t.var.ekarpenak[order(t.var.ekarpenak[, 4], 
                                    decreasing = TRUE), 4][1:50]), cex = 0.7,
         main = 'aldagaien ekarpenak')

par(mfrow = c(1, 1))
##         Mapak

mapi <- readOGR('data/maps/EH_Udalerriak-Barri/udalerriak_EH_berriaB.shp')
## OGR data source with driver: ESRI Shapefile 
## Source: "/home/juan/Insync/Pertsonala/iker-Mahaigaina/baRriro [R]/190430_Baionan aurkezteko/data/maps/EH_Udalerriak-Barri/udalerriak_EH_berriaB.shp", layer: "udalerriak_EH_berriaB"
## with 758 features
## It has 9 fields
plot(mapi)

## 3rak batera

col <- scales::rescale(mca.bourciez$ind$coord[,], to = c(0,1))
rn <- row.names(col)
col1 <- rgb(col)

mapi@data$mca.col <- 0
for(i in row.names(col)){
        # print(i)
        mapi@data[mapi@data$IZ_EUSKAL==i, "mca.col"] <- col1[which(row.names(col)==i)]
}
plot(mapi, col = mapi@data$mca.col)#, border = NA)

##

plot(mca.bourciez$ind$coord[,c(1,2)], 
     col = rgb(0, 0, col[, 3]), 
     pch = 20, cex = 5,
     main = 'Hirugarren dimentsioa koloreaz irudikatzen da')

##

mapi@data$r <- 0
mapi@data$g <- 0
mapi@data$b <- 0
for(i in row.names(col)){
        # print(i)
        mapi@data[mapi@data$IZ_EUSKAL==i, "r"] <- col[i,1]
        mapi@data[mapi@data$IZ_EUSKAL==i, "g"] <- col[i,2]
        mapi@data[mapi@data$IZ_EUSKAL==i, "b"] <- col[i,3]
}

par(mfrow = c(1, 1))
plot(mapi, col = rgb(mapi@data$r, 0, 0),
     main = paste('Bariantzaren %', round(mca.bourciez$eig[1,2]),2))

plot(mapi, col = rgb(0, mapi@data$g, 0),
     main = paste('Bariantzaren %', round(mca.bourciez$eig[2,2]),2))

plot(mapi, col = rgb(0, 0, mapi@data$b),
     main = paste('Bariantzaren %', round(mca.bourciez$eig[3,2]),2))

plot(mapi, col = rgb(mapi@data$r, 
                     mapi@data$g, 
                     mapi@data$b),
     main = paste('Bariantzaren %', round(mca.bourciez$eig[3,3]),2))

par(mfrow = c(1, 1))

plot(mapi, col = rgb(mapi@data$r,
                     mapi@data$g,
                     0),
     main = 'Lehenengo bi dimentsioak',
     sub = paste('Azaltzen du bariantzaren', round(mca.bourciez$eig[2,3],2)))